20-гIа июнь, 1942 шо. Курчалой-Эвлахь вина Хасиев Сайд-Мохьмад, историн Iилманийн кандидат, этнограф. Дешна Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан хьехархойн институтан историн-филологин факультетан къоман отделенехь а, СССР-н Iилманийн академин Этнографин институтан аспирантурехь а.
1973-чу шарахь чIагIйина историн Iилманийн кандидатан диссертаци. Белхаш бина Нохч-ГIалгIайн историн, меттан, литературин Iилманан-талламан институтехь (1967–1991-гIий шераш), республикин культурин министерствехь йолчу Фольклоран центран (тIаьхьуо – Этнокультурин центр) директор волуш (1991–2002-гIий шераш). 2002-чу шарахь дуьйна Нохчийн Республикин къоман музейхь лакхарчу Iилманан белхахочун даржехь болх беш ву.
Нохчийчоьнан а, Къилбаседа Кавказан а къаьмнийн этнографина а, историна а леринчу Iилманан а, Iилманан-довзийтаран а 200 сов белхан автор. Царна юкъахь къаьсттина шайна тIе тидам бохуьйтуш ю Финляндехь арахецна «Чеченцев древняя земля» альбом а, «Культура полеводства чеченцев и ингушей» монографи а. Кхетош-кхиоран доккха маьIна долуш ю «Нохчийн синмехаллийн тIегIанаш» статья а, «Нохчийн гIиллакх» брошюра а. Iилманчас боккха болх бо телевиденехь а, муьран зорбанехь а къоман ламасталлин культура, гIиллакх-оьздангалла шуьйра йовзийтарна тIехь.
21-гIа июнь, 1961 шо. ТIехьа-Мартан кIоштан Янди-КIотарахь вина Батаев Дени, технически Iилманийн доктор, профессор, Нохчийн Республикин Iилманийн академин академик.
1984-чу шарахь тIехдика дешарца чекхйоккху академикан М.Д.Миллионщиковн цIарах йолу Соьлжа-ГIалара мехкадаьттан институт. Белхаш бина Нохч-ГIалгIайн цIеношдаран комбинатан коьрта технолог (1988–1990-гIий шераш), мехкадаьттан институтан «ГIишлошъяран производство» кафедрин Iилманан белхахо, доцент, профессор (1990–2002-гIий шераш), «Грозгипронефтехимпром» проектни институтан директор (2002–2007-гIий шераш) волуш. 2004-чу шарахь дуьйна Россин Iилманийн академин Iилманан-талламан комплексни институтан директоран заместитель, 2006-чу шарахь дуьйна оцу институтан директор ву.
1988-чу шарахь И.М.Губкинан цIарахчу мехкадаьттан а, газан а институтехь чIагIйина технически Iилманийн кандидатан диссертаци, ткъа 2002-чу шарахь технически Iилманийн докторан диссертаци а. 2004-чу шарахь Нохчийн Республикин Iилманийн академин декъашхо-корреспондент, 2010-чу шарахь бакъонца волу декъашхо (академик) хоржу. Iилманан 300 сов белхан автор а, «Нохчийн Республикин Iилманан хьакъволу деятель» сийлаллин цIе лелош а ву Батаев Дени.
22-гIа июнь, 1941 шо. ГIуларехь вина Яричев Iумар, Нохчийн Республикин халкъан поэт. Юккъера школа чекхъяьккхина 1959-чу шарахь Казахстанехь. 1959–1961-чуй шерашкахь Соьлжа-ГIаларчу мехкадаьттан институтехь доьшу. 1961–1963-чуй шерашкахь, дешар юкъах дуьтий, Бумтарчу юккъерчу школехь хьехархочун болх бо. 1963–1965-чуй шерашкахь Эскарехь гIуллакхдо. Цул тIаьхьа еххачу хенахь Казахстанехь тайп-тайпана белхаш бо (гIишлошъярехь, «Казахплодовощторг» цхьаьнакхетараллехь инспектор волуш). 1978-чу шарахь дуьйна Нохч-ГIалгIайн АССР-н «Респотребсоюзехь» болх бо (тIеман хиламаш буьйлабаллалц). Стихаш язъян тIаьхьо волавелла Iумар – 70-чу шерийн чаккхенехь. Уьш зорбане йийлина муьран зорбанехь, юкъарчу гуларшкахь. Стихийн дуьххьарлера «Хин корта» цIе йолу гулар зорбане яьлла 1979-чу шарахь. Цул тIаьхьа Нохчийн Республикин книгийн издательствехь араевлира цуьнан стихийн, поэмийн гуларш: «Новкъахь» (1985 шо), «Дагалецаман тачица» (1989 шо), «Стихашший, поэмашший» (2004 шо), «Заманан баттахь» (2005 шо). I.Яричевс шен говзарш оьрсийн маттахь язйо, амма цаьрца хаало нохчийн махке а, нохчийн къоме а даггара безам.
№68, еара, асаран (июнь) беттан 16-гIа де, 2016 шо