1991-чу шеран хьаьттан (август) беттан 22-чу дийнахь Москвахь КIайчу цIийнна тIехула дуьххьара леррина хьалаайъира кхаа басахь йолу Россин керла байракх. Марс а, жIов а тIехь йолчу ЦIечу байракхан меттиг дIалецира цо. Цу дийнахь РСФСР-н Лакхарчу Советан сихонца вовшахтоьхначу кхеташонехь сацам хилира «таханлерчу дийнахь дуьйна кIайн, сийна, цIен – кхо бос болу кIади Россин къоман байракх лара» аьлла.
Дуьххьара кIайн-сийна-цIен беснаш долу байракх айъира Романов Михаилан кIанта Алексейс паччахьалла дечу хенахь, тIеман оьрсийн дуьххьарлерчу «Аьрзу» хIордкема тIехь. И хIордкема 1668-чу шарахь Голландерчу инженера Бутлер Давида дина дара. Амма «Аьрзус» керлачу байракхца кIезиг некъ бира хIордашкахула. Идол (Волга) хи чухула Аштаркхане кхаччалц охьадахханчохь, Разин Степанан накъосташа дагийра иза. Кхо бос болчу байракхан бакъволу да лору Петр Хьалхарниг.
1705-чу шеран кхолламан (январь) беттан 31-чу дийнахь байракхан хьокъехь Указ арахийцира цо. Цу Указаца догIуш, кIайн-сийна-цIен байракх хIора а хIордкема тIехь хьалаайъина хила езаш яра.
Паччахьа ша диллира хинйолчу байракхан кеп гойтуш долу сурт а, беснаш муьлхачу рогIехь хир ду а билгалдаьккхира.
Бакъду, цо беснаш къасторан бахьана, кхин ца девзаш, иштта къайле хилла дисира. Хетарехь, «Аьрзу» хIордкема динчу голландхочо дийцина хила там бара оьрсийн паччахье шайн махкахь оцу кхаа басахь йолу байракх ойу бохуш. Иштта дуьйцу, кIайчу басо – дикалла, сийначу басо – тешам, цIечу басо майралла гойту, бохуш.
Бакъду, 1896-чу шарахь бен леррина (официально) тIеэцна яц байракх. Цу хьокъехь сацам бира юстицин министерствос, Николай ШолгIачун паччахьалла чIагIдечу хенахь.
Цул тIаьхьа, 1918-чу шарахь большевикаша, Свердлов Яков куьйгаллехь а волуш, и байракх дIаяьккхина, революцин билгало йолу ЦIен байракх билгалъяьккхира.
1991-чу шеран хьаьттан (август) беттан 22-чу дийнахь Россин парламентареша юха а чIагIйира кIайн-сийна-цIен – кхо бос болу байракх.
Иштта некъ бина вайн мехкан коьртачу кхаа билгалонех цхьаъ йолчу Россин Пачхьалкхан Байракхо.
А.ХАСБУЛАТОВА
№63, хьаьттан (август) беттан 23 де, 2019 шо