(оьмаран терхеш)
Вина 1951-чу шеран 23-чу августехь Казахски ССР-н Караганда гIалахь. 1957-чу шарахь КадырогIеран доьзал, берриге а нохчий санна, Казахстанера Нохч-ГIалгIайчу цIа бирзира. Шелан кIоштан (хIинца Курчалойн) районерчу (Хоси-Юьртахь) баха хевшира цуьнан цIийнах нах.
1968-чу шарахь БIачи-Юьртара юккъера школа чекхъяьккхинчул тIаьхьа Невран районан Калиновски станицерчу комбанерийн курсашка деша вахара.
1960-чу шарера 1971-чу шаре кхаччалц болх бира Гуьмсан районерчу «Новогрозненски» цIе йолчу дугалелочу совхозехь, цул тIахьа – СССР-н регионашкахь гIишлошъяран организацешкахь.
1980-чу шарахь Гуьмсан рузбанан маьждиган сацамца Бухара «Мир Араб» цIе йолчу хьуьжаре деша вахара Кадыров. Иза чекхъяьккхинчул тIаьхьа цо дийшира Ташкент гIалин Исламан институтехь.
1986-чу шарера 1988-чу шаре кхаччалц Гуьмсан районан маьждиган имаман гIоьнча вара иза.
1989-чу шарахь Ахьмада схьайоьллу Шелан кIоштан Курчалойн-Эвлахь Къилбаседа Кавказехь дуьххьарлера Исламан институт. Цуьнан ректор хуьлу хIара.
1990-чу шарахь Кадыров деша воьду Аманехь йолчу Исламан университетан шариIатан факультете. Амма 1991-чу шарахь вайн махкахь хилла хиламаш бахьанехь, дешар юкъах а доккхий, цIа воьрзу. Цо а, цуьнан накъосташа а, собаре кхойкхуш, болх бо халкъалахь.
1993-чу шарахь Нохчийчоьнан муфтин наиб хоржу Кадыров, ткъа 1995-чу шарахь цунах Нохчийчоьнан муфти хуьлу.
Нохчийчохь хIоьттина чолхе хьал герзашца къасто деза бохучарна дуьхьал волу Кадыров Ахьмад-Хьаьжа. Иза реза вацара нохчийн халкъ керлачу тIамна тIедало гIерташ волчу Масхадовний, Басаевний. Церан зуламе гIуллакхаш халкъалахь емал дан волало Ахьмад-Хьаьжа.
1997–1998-чуй шерашкахь Кадыровн, Масхадовн юкъаметтиг галйолу.
1998-чу шеран 25-чу июлехь Кадыровн кхайкхамца Соьлжа-ГIалахь дIаяьхьира Къилбаседа Кавказерчу бусалба нехан Конгресс. Конгрессан декъашхоша къобалбира Кадыровс экстремизмана дуьхьал дIахьош болу къийсам. Нохчийчоьнан, Дагестанан, ГIалгIайн динан урхаллийн куьйгалхоша емал йира экстремистийн тобанаш (организацеш). Кадыров Ахьмад-Хьаьжас Масхадов декхарийлахь вира зуламе тобанаш Нохчийчуьра дIаяха.
1999-чу шарахь Басаевн, Хаттабан зуламе тобанаш Дагестанна тIелеттачул тIаьхьа, Гуьмсан, Нажи-Юьртан, Курчалойн кIошташ «экстремизмах паргIат йолу зона» ю аьлла дIакхайкхийра Кадыровс. Иза луьра дуьхьал велира Нохчийчу шолгIа а тIом балорна.
1999-чу шеран 25-чу сентябрехь Гуьмсехь хиллачу гуламехь Кадыровссий, цуьнан накъосташий дIахаийтира шаьш герз а карахь экстремисташна дуьхьал довла кийча хилар.
1999-чу шеран 10-чу октябрехь Кадыров «нохчийн къоман мостагI ву», аьлла указ арадаьккхира Масхадовс.
2000-чу шеран 12-чу июнехь Россин Президента В.В.Путина шен Указца Нохчийчоьнан Администрацин куьйгалхо хIоттаво Кадыров Ахьмад-Хьаьжа.
2000-чу шеран 12-чу августехь Кадыровс шуьйрачу хаамийн гIирсашкахула кхайкхам бира Iедална дуьхьал лаьттачаьрга, герз охьа а диллий, машаран новкъа хIитта, аьлла.
2001-чу шеран августехь Россин Президентан Указца цунна елла ДоттагIаллин орден.
2001-чу шарахь Кадыров Ахьмад-Хьаьжас чекхйоккху Махачкаларчу урхаллин а, бизнесан а институтан экономикин факультет.
2003-чу шарахь Кадыров Ахьмад-Хьаьажас Россин Iилманийн академехь чIагIйо политически Iилманийн кандидатан диссертаци.
Нохчийн Республикин Конституци тIеэцаран Iалашонца 2003-чу шеран 23-чу мартехь дIаяьхьначу референдумал тIаьхьа, керлачу Конституцица догIуш ма-хиллара, Кадыров Ахьмад-Хьаьжа Нохчийн Республикин Президентан декхарш кхочушдеш вара.
2003-чу шеран октябрехь дIабаьхьначу дерриге а халкъан харжамашкахь Кадыров Ахьмад-Хьаьжа Нохчийн Республикин Президент хоржу. Цунна 403490 харжамхочо шен кхаж дIало.
Кадыров Ахьмад-Хьаьжа Нохчийн пачхьалкхан университетан а, Москварчу кхузаманан гуманитарни институтан а сийлахь профессор вара.
2004-чу шеран 9-чу майхь Соьлжа-ГIалахь йинчу терактехь Кадыров Ахьмад-Хьаьжа дIакхелхира.
2004-чу шеран 10-чу майхь Россин Президентан В.В.Путинан Указца Кадыров Ахьмад-Хьаьжина Россин Турпалхочун сийлахь цIе тиллина.
№94, 21 август, 2015 шо